Đức từ lâu đã trở thành điểm đến mơ ước của nhiều người Việt Nam nhờ nền kinh tế phát triển và chế độ phúc lợi tuyệt vời. Tuy nhiên, giữa những thông tin lan truyền trên mạng xã hội và thực tế cuộc sống tại CHLB Đức luôn có những khoảng cách nhất định. Việc hiểu sai về đất nước này có thể dẫn đến những quyết định sai lầm trong lộ trình định cư và làm việc của bạn.
1. Lầm tưởng tại Đức không được xăm trổ
Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là người xăm trổ sẽ gặp khó khăn khi xin visa hoặc làm việc tại Đức. Thực tế, việc xăm hình là hết sức bình thường trong xã hội Đức. Bạn có thể bắt gặp những thầy cô giáo là Giáo sư, Tiến sĩ tại các trường đại học sở hữu những hình xăm lớn ở cổ hoặc tay. Xăm trổ không ảnh hưởng đến đánh giá chất lượng năng lực hay con người tại quốc gia này.

2. Sinh con tại Đức sẽ được cấp nhà và cho hàng tỷ đồng
Nhiều người tin rằng chỉ cần sang Đức đẻ con là sẽ được Nhà nước nuôi, cấp nhà ở và nhận trợ cấp hàng tỷ đồng. Sự thật là mọi trẻ em tại Đức đều nhận được trợ cấp trẻ em (Kindergeld), khoảng 250 EUR/tháng (dự kiến tăng thêm vào năm 2025). Tuy nhiên, con số này chỉ là một phần hỗ trợ nhỏ so với chi phí sinh hoạt đắt đỏ tại đây. Việc “đẻ con để làm giàu” là điều hoàn toàn không có thật và các hộ gia đình chỉ được hỗ trợ thêm nếu có thu nhập cực thấp.
3. Sang Đức làm việc phổ thông sẽ sớm có hàng chục tỷ mang về
Đây là “cú lừa” lớn nhất đối với những người muốn đi lao động tại CHLB Đức. Với các diện như Visa 18b, mức lương trung bình cho các ngành nghề như đầu bếp, nhà hàng khách sạn dao động từ 2.500 EUR đến 2.800 EUR (trước thuế). Sau khi trừ đi các khoản thuế bậc 1 (dành cho người độc thân) và bảo hiểm, số tiền thực nhận (netto) chỉ còn khoảng 1.800 – 1.900 EUR. Sau khi chi trả tiền thuê nhà (ít nhất 500-800 EUR), tiền ăn (300-400 EUR), điện nước, internet và đi lại, số tiền tiết kiệm được thường chỉ khoảng 1.000 EUR mỗi tháng. Để có hàng chục tỷ đồng mang về sau 1-2 năm là điều không thể trừ khi bạn có những “đường dây” làm việc bất hợp pháp.
4. Hệ thống chính trị và hành chính tại Đức tuyệt đối không có hối lộ
Dù là một quốc gia phát triển, nhưng lầm tưởng về việc Đức hoàn toàn sạch bóng tham nhũng là không chính xác. Hối lộ tại đây không diễn ra ở mức độ hành chính nhỏ lẻ hàng ngày nhưng lại tồn tại ở cấp độ chính trị cao hơn với tỷ lệ không hề thấp so với các nước phát triển khác. Ngoài ra, mối quan hệ cá nhân (thường gọi là “Vitamin B”) vẫn đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc tìm nhà, xin lịch hẹn bác sĩ nhanh chóng hoặc thậm chí là giữ chỗ làm việc dù năng lực không cao.
5. Người Đức luôn chăm chỉ hơn người Việt
Nhiều người hình dung người dân tại đất nước này làm việc như những cỗ máy. Tuy nhiên, thực tế người Việt Nam tại Đức thường được đánh giá là chăm chỉ và chịu khó hơn. Người Đức rất coi trọng sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống; họ sẵn sàng từ chối làm thêm giờ để nghỉ ngơi hoặc chăm sóc gia đình vì đã có hệ thống bảo hiểm xã hội bảo trợ rất tốt. Ngược lại, người lao động Việt Nam thường nỗ lực làm việc 12-14 tiếng mỗi ngày để tăng thu nhập.
6. Mọi phòng khám tại Đức đều cực kỳ hiện đại
Không phải cơ sở y tế nào tại Đức cũng có thiết bị tân tiến như trong phim. Các phòng khám của bác sĩ gia đình (Hausarzt) đôi khi vẫn sử dụng các thiết bị cũ kỹ, ví dụ như máy siêu âm 2D tương tự Việt Nam. Tuy nhiên, điểm cộng lớn là thái độ bác sĩ tại đất nước này đa phần rất nhẹ nhàng, tận tâm và luôn giải thích kỹ lưỡng quy trình điều trị cho bệnh nhân.
7. Nhân viên sở ngoại kiều tại Đức rất ghê gớm
Người Việt thường có tâm lý sợ hãi khi phải làm việc với các cơ quan hành chính như Ausländerbehörde. Thực tế, nếu bạn cư trú hợp pháp (như đi theo diện Visa 18b, du học…), các nhân viên tại đây lại rất nhiệt tình và sẵn sàng tạo điều kiện hỗ trợ bạn gia hạn visa hoặc giải quyết các khó khăn về thủ tục.
8. Tại Đức, luật pháp bảo vệ tuyệt đối và không thể bị bóc lột
Mặc dù luật lao động của Đức rất chặt chẽ để bảo vệ người lao động, nhưng thực tế bóc lột vẫn diễn ra, đặc biệt là trong các nhà hàng của người Việt. Nhiều bạn sang theo diện Visa 18b trái ngành nhưng không có tiếng Đức nên bị chủ bắt làm việc quá giờ, không cho đi học hoặc trả lương không đúng cam kết. Rào cản ngôn ngữ chính là thứ khiến người lao động trở nên yếu thế và không dám đứng ra bảo vệ quyền lợi của mình trước pháp luật.
9. Cứ sang Đức là sẽ tự động nói được tiếng Đức
Đây là một sai lầm nghiêm trọng. Nếu bạn sang làm việc trong môi trường toàn người Việt (như quán ăn, tiệm nail) và không chủ động học tập, vốn tiếng Đức của bạn thậm chí còn bị mai một đi. Để định cư lâu dài hoặc xin thẻ cư trú vĩnh viễn sau 3 năm, bạn bắt buộc phải có chứng chỉ B1/B2. Việc đi làm mệt mỏi 8-10 tiếng mỗi ngày sẽ khiến bạn gần như không còn sức lực và thời gian để đến lớp học tiếng.
10. Bằng cấp Việt Nam luôn được công nhận ngay lập tức tại Đức
Để làm việc theo diện chuyên môn tại Đức, bằng cấp của bạn phải trải qua quy trình xác minh khắt khe. Bạn cần kiểm tra trên hệ thống Anabin xem trường mình thuộc nhóm H+ (được công nhận) hay H- (không được công nhận). Nếu thông tin không có trên Anabin, bạn bắt buộc phải làm thủ tục thẩm định cá nhân qua ZAB (Zeugnisbewertung) với lệ phí khoảng 208 EUR và thời gian chờ đợi lên đến 3 tháng.

Kết luận
Cuộc sống tại Đức mang lại nhiều cơ hội về sự nghiệp và tương lai cho thế hệ sau, nhưng đó không phải là con đường trải đầy hoa hồng. Việc chuẩn bị tâm lý thực tế về mức thu nhập, chi phí sinh hoạt và đặc biệt là trau dồi ngôn ngữ là chìa khóa để bạn thành công tại đất nước này. Đừng để những lời quảng cáo “việc nhẹ lương cao” làm lu mờ những thách thức thực tế mà bạn sẽ phải đối mặt khi đặt chân đến CHLB Đức.